Türkiye’nin Yeryüzü Şekillerinin Genel Özellikleri Nelerdir?


  • Anasayfa
  • Türkiye’nin Yeryüzü Şekillerinin Genel Özellikleri Nelerdir?
Türkiye’nin Yeryüzü Şekillerinin Genel Özellikleri Nelerdir?
2 votes, 5.00 avg. rating (90% score)

Türkiye’nin yüzey şekillerini renklendirme yöntemiyle gösteren veya kabartma bir haritaya bakacak olursak, ülkeminizin bazı yer şekilleri özellikleri göze çarpar. Bu özellikler şunlardır:

Türkiye yüksek bir ülkedir. Renklendirme yöntemi ile çizilmiş bir haritada kahverengi tonlar geniş yer kaplamaktadır. Türkiye ortalama yükseltisi 1132 metredir. Bu değer Asya hariç dünyadaki kıtaların hepsinin ortalama yükseltisinden fazladır. Bu durum Türkiye’de yaşama şartları ve ekonomik faaliyetler üzerinde çok önemli etkiler yapar. Her şeyden önce bu yükselti basamakları arasında yaşayış ve yetiştirilen ürünler bakımından fark vardır.

Ülkemizde yüksek alanların fazla yer kaplaması, Türkiye ekonomisinde önemli yer tutan tarım ürünlerinin iç kısımlara sokulmasına engel olmakta, onların dar bir kıyı şeridinde sıkışıp kalmasına sebep olmaktadır. Türkiye’de ekili-dikili alanların çoğu 500 metrenin altında bulunduğundan ve 0-500 metre arasındaki topraklarımız Türkiye yüzölçümünün ancak %17,5 kadarı olduğundan yer şekilleirnin ülke ekonomisinde ne kadar etkili olduğu anlaşılır.

İç kısımlara doğru gittiçe yükseltinin artmasına bağlı olarak iklim sertleştiğinden kıyı bölgelerimizde yetişen ürünlerin pek çoğu iç kısımlara doğru giderek ortadan kalkar, tarım sadeleşir. 1500 metreden sonra daha ziyade tahıllar yetiştirilebilir. 2000 metreden sonra ise tarım hemen hemen ortadan kalkar, yerini hayvancılık alır.

Yüksek bir ülke olmasına karşın Türkiye’de düzlükler en geniş yeri kaplar. Ülkemizde ovaların ve platoların kapladığı alan asıl dağların kapladığı alandan çok daha fazladır. İç Anadolu ya platolardan ya da ovalardan meydana gelmiştir. Doğu Anadolu’da da yüksek plato ve ovalar asıl dağlık alanlara nazaran daha geniş alan kaplar.

Türkiye’nin Yeryüzü Şekillerinden Dağların Özellikleri

Türkiye Alp-Himalaya kıvrım dağlar kuşağı üzrinde yer alır. Güneybatı Asya ile Avrupa arasında bir köprü durumundadır.

Marmara, Boğazlar bunu kesintiye uğratmaz. Alp Himalaya kıvrımları Anadolu’nun kuzeyinde Kuzey Anadolu dağları olarak uzanmaktadır. Güneyde uzanan dağlar ise Toros dağları adını almaktadır.



Dağ sıraları ülkemizin daha çok kuzey ve güney kenarları boyunca doğu-batı doğrultusunda uzanır.

Trakya da dahil olmak üzere bütün Anadolu, kuzeyden genç ve yer yer oldukça yüksek olan dağlarla, güneyden ise kıyının hemen gerisinde yükselen Toroslarla sınırlanmıştır. Bu sıra dağlar ülkemizin iç kısımlarını kıyı bölgesinden ve denizden ayıran bir set gibidir. Bunun sonucunda ve özellikle dağların kıyıya paralel olduğu kuzey ve güney bölgelerimizde deniz etkilerinin içerilere doğru sokulması çok güçleşir. Bu nedenle iç kısımlar daha az yağışlı, kışın daha soğuk, bitki örtüsü bakımından fakirdir.

Bu durum tarım ve yerleşme üzerinde etkiler yapar. Buna karşılık Batı Anadolu’da dağ sıraları denize dik bir şekilde uzanır. Bu nedenle dneiz etkisi burada içerilere doğru daha fazla sokulabilir. Kıyı bölgesinden iç bölgelere geçiş daha yavaş olur.

Türkiye’nin kuzeyinde de ve güneyinde uzanan bu dağ sıraları iki yerde birbirine yaklaşarak ortalama yükseltiyi artırırlar ve bir düğüm teşkil ederler. Bunlardan biri İç Batı Anadolu Eşiği diğeri Tunceli düğümüdür. Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgeleri bu dağ sıralarının birbirinden uzaklaştığı alanlara rastlar. Bunlardan Ege bölgesi, deniz etkilerinin iç kısımlara en fazla sokulduğu bölgemizdir. Genel olarak yükselti, Türkiye’de batıdan doğuya doğru gidildikçe basamak basamak artar. Nitekim Ege ovalarından doğuya doğru gidilecek olursa önce Anadolu ortalama yüksekliği 1500 metre kadar olan İç batı eşiğine gelinir. Eşiğin doğusuna geçtiğimizde yüksekliği 1000-1200 metre arasında değişen iç düzlüklerine geçilir. Bundan sonra doğuya doğru yükselti artar ve nihayetTunceli düğümünün ötesinde ortalama yüksekliği 2000-2500 metre arasında değişen yüksek yaylalar ve ovalar yer alır.

Bu durum ülkemizin batı, orta ve doğu bölgeleri arasındaki fiziki ve beşeri coğrafya bakımından büyük farklılıkların ortaya çıkmasına neden olur. Nitekim yurdumuzun kenar bölgelerinde 2000 metre etrafındaki yüksekliklerde orman sona ermiş olur. Hiçbir sürekli yerleşme görülmez ve tarım yapılmazken, Doğu Anadolu’da aynı ve hatta daha fazla yüksekliklerde birçok kent ve kır yerleşmeleri vardır. Ovalarda insanlar tarım, hayvancılık yaparak yaşarlar. Memleketimizde alüvyonlu ovalar azdır. Deniz seviyesi ile 250 metre arasında kalan alçak sahalar Türkiye yüzölçümünün ancak 10,4′ü kadar bir alan kaplar.



Kim Ne Demiş: turkiyenin yeryuzu sekillerinin genel ozellikleri,ülkemizin yeryüzü şekillerinin özellikleri,türkiyenin yeryüzü şekillerinin özellikleri,Ülkemizin yeryüzü şekillerinin genel özellikleri,türkiyenin yeryüzü şekilleri nelerdir,türkiye de en fazla yer tutan yer yüzü şekilleri,türkiyede en cok yer kaplayan yer şekilleri nelerdir,turkiyede yeryuzu sekilleri nasildir,türkiyenin yeryüzü şekilleri ekonomiyi nasıl etkiler



20 November 2013 Saat : 4:53

Türkiye’nin Yeryüzü Şekillerinin Genel Özellikleri Nelerdir? Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

13 + 7 = ? (İşleminin Sonucu)